- 82.Aikman, Ian (2025, 26 januari). Trump says he believes US will 'get Greenland'. BBC.com. Zie ook: Pengelly, Martin (2019, 18 augustus) Trump confirms he is considering attempt to buy Greenland, The Guardian.↩
- 83. Zie ook: Fagan, Brain (2020). The Little Ice Age: How Climate Made History 1300-1850. Basic Books. Voor de 'hernieuwde' vestigingen zie ook: Egede Sabije, Hans (1818) Fragmenten uit een dagboek gehouden in Groenland in de jaren 1770-1778 (Fries G. Vert.). Wijbe Wouters. ↩
- 84. Kochi, Sudiksha (2025, 5 maart). Greenland Prime Minister Múte Bourup Egede says 'we are not for sale' after Trump's speech. USA Today.↩
- 85. Scherer, Michael (2026, 4 januari). Trump Threatens Venezuela’s New Leader With a Fate Worse Than Maduro’s. The Atlantic. ↩
- 86. Sheerin, Jude en Pomeroy, Gabriela. (2026, 7 januari). US discussing options to acquire Greenland including using military, White House says. BBC.↩
- 87. Nielsen, Magnus Lund (2025, 28 januari) Virtually no Greenlanders want to join the US, new poll finds. Euractiv.↩
- 88. Ciobanu, Claudia en Dazio, Stefanie (2026, 6 januari) European leaders push back on Trump's comments about U.S. taking over Greenland. PBS News. Levy, Racheel en Ulmer, Alexandra (2025, 10 april) Like Trump, Silicon Valley wants Greenland, too - for a Big Tech utopia. USA Today.↩
- 89. Reuters, Thomson (2026, 7 januari) U.S. Secretary of State Rubio says he will meet with Denmark amid European alarm over Greenland rhetoric. CBC Canada.↩
- 90. Romandash, Anna (2025, 5 juni) Minerals for Weapons: Is Ukraine Making a Deal with the United States on Its Own Terms? The Centre for International Governance Innovation (CIGI).↩
- 91. Schifrin, Nick en Barnhart, Eliot (2026, 7 januari) White House says U.S. will control Venezuelan oil industry 'indefinitely'. PBS News. De benaming Groenland deal is een knipoog naar de The European Geen Deal, COM(2019) 640. Deze heeft als doel: klimaatneutraliteit in 2050. Iets waar Trump maar weinig mee op lijkt te hebben.↩
- 92. Zie ook: Haley, James A. (2025, 19 maart) On Giving Trump What Trump Wants. CIGI.↩
- 93. Zengerie, Patricia (2026, 7 januari) US senators foresee vote on reining Trump in over Greenland. Reuters. Zengerle, Patricia (2026, 8 januari)US Senate advances measure curbing Trump's Venezuela war powers. Reuters.↩
“Machtsevenwicht is de weegschaal van de vrede."
LANDJEPIK
Groenland
Categorie: Actualiteit
| Dinsdag, 23 december 2025 (bijgewerkt op 8-1-’26)In het rustieke Ijsland worden met enige regelmaat ijsberen uit Groenland gespot. Sterke stromingen voeren deze beren op ijsschotsen over de Noord-Atlantische Oceaan naar hun bestemming. De vaak flink uitgehongerde beren zijn echter allerminst welkom en dat is niet zo vreemd. Niet alleen vormen ze in die hoedanigheid een gevaar voor de lokale bevolking, maar ook vanwege de hoge relocatiekosten. Gelukkig voor de ijsberen ontbreekt het in Ijsland vooralsnog aan een U.S. Immigration and Customs Enforcement (ICE).
Liever ijsberen of samen reflecteren?Foto: Stef
Voor Groenland kan dat zo veranderen. Nu het kabinet-Trump II oppert om Groenland in te lijven bij de Verenigde Staten, krijgen de ijsberen mogelijk gezelschap op hun reis.82
Groen moet je doen
Groenland staat momenteel volop in de belangstelling en niet vanwege haar ongerepte natuur. Die is, met uitzondering van de Qinngua Vallei, allerminst groen. De naam werd rond 1000 na Christus bedacht door Erik de Rode, de stichter van de eerste Scandinavische nederzetting op het eiland. Het verhaal van De Rode doet me een beetje denken aan de oprichting van de strafkolonie Sydney in Australië. De Rode belandde in Groenland nadat hij voor enkele jaren werd verbannen uit Noorwegen. Hij noemde het Groenland in de hoop dat de naam kolonisten zou aantrekken en dit pakte wonderwel goed uit. De nieuwe bewoners kwamen met name uit IJsland dat in die tijd behoorlijk overbevolkt was. Daarmee werd Groenland ook de laatste Scandinavische Viking nederzetting op het Noord-Amerikaaanse continent. De Kleine Ijstijd, die duurde tot en met de 19e eeuw, maakte vanaf de 15e eeuw het leven in de nederzetting onhoudbaar.83
"We do need Greenland, absolutely. We need it for defense.”
Tegenwoordig behoort Groenland met zo'n 55.000 bewoners, tot de dunst bevolkte landen ter wereld en is het, ondanks een verregaande mate van zelfbestuur, onderdeel van Denemarken. Niettemin heeft Groenland nog wel steeds een poolklimaat, waarbij temperaturen van maximaal 10 graden als warm mogen worden beschouwd. Dit weerhoudt de VS er niet van om te proberen het eiland in handen te krijgen. Iets dat de Deense en Groenlandse premiers Mette Frederiksen en Múte Bourup Egede niet zien zitten. Volgens Egede is er dan ook niets te koop.84
Trump denkt daar anders over. 'We do need Greenland, absolutely. We need it for defense,' liet hij zich onlangs (opnieuw) ontvallen in een interview met de Atlantic.85 De woorden kregen extra lading doordat het interview plaatsvond op 4 januari, enkele uren na de ontvoering door de VS van Nicolás Maduro, de president van Venezuela. Frederiksen antwoordde nu in scherpere bewoordingen door Trump te verzoeken te stoppen met het uiten van dreigementen. Niet dat het veel hielp, prompt liet Trump weten ook militair ingrijpen niet uit te sluiten, waardoor het is opgeschaald naar een NAVO probleem.86 Nu deze alliantie ineens ook onder druk staat, is de vraag of het Amerika, maar ook Europa dat waard is.
En wat te denken van Groenland zelf? De afgelopen 7 jaar is het aantal Groenlanders dat voorstander is van onafhankelijkheid van Denemarken gegroeid naar 84%. Voor velen is het daarbij wel van belang dat dit een hogere levensstandaard oplevert. 85% van de Groenlanders wil zich echter niet losmaken van Denemarken om onderdeel te worden van de VS.87
De (51e) staat van Amerika
Trump beweert dat Groenland wordt omringd door Chinese en Russische schepen en dat dit een toenemend veiligheidsrisico oplevert voor de VS. Een probleem dat Denemarken volgens hem niet kan managen. Vicepresident Vance beschuldigde Denemarken zelfs van nalatigheid in de bescherming van Groenland.88 Bij die beweringen worden echter vraagtekens gezet, omdat het niet strookt met het feitelijke scheepverkeer rondom Groenland.89 Wat is er dan wel aan de hand?
Make America Great Again?Foto: Charles Criscuolo
Een eventuele verkoop van Groenland komt niet uit de lucht vallen en de reden is op papier al bijna twee eeuwen hetzelfde. Nadat in 1867 de VS Alaska van het keizerrijk Rusland kocht, leek het de toenmalige Staatsecretaris, William Seward, een goed idee om ook meteen Groenland en Ijsland erbij te kopen. Tot een bod kwam het toen echter niet. Dat gebeurde wel net na de Tweede Wereldoorlog, in 1946, toen president Truman Denemarken 100 miljoen aan goud bood voor het eiland. Het bod was verassend, omdat dat Denemarken en de VS - in 1916 - de verkoop van (Deens) West-Indië waren overeengekomen op voorwaarde dat de VS zou afzien van een eventuele claim op Noord-Groenland. Anders dan Trump, was nationale veiligheid wel de voornaamste reden voor de interesse vanwege het begin van de Koude Oorlog. Het maakte Groenland zeer gewild als extra buffer tussen het Amerikaanse vaste land en de toenmalige Sovjet-Unie.
Een soort van Las Vegas 2.0 met een raketlanceerinrichting voor Musk.
Het voornemen van Trump, die zichzelf graag de geschiedenisboeken in ziet gaan als president van de vrede, lijkt echter nu meer de vorm van een gedwongen onteigeningsprocedure aan te nemen. Daarin staat hij niet alleen, want ook Big Tech heeft plannen met Groenland, zoals het vestigen van steden met een minimum hoeveelheid regels (voor hun AI-hubs). Een soort van Las Vegas 2.0 met een raketlanceerinrichting voor Musk. Plannen die goed passen in de inmiddels onbeteugelde inhaligheid van deze sector. Dat is ook een beetje de bijsmaak die ik zelf ervaar in de hele saga, het riekt wel erg sterk naar een nieuwe vorm van kolonialisme.
The Green Deal, maar dan anders
Groenland is echter vooral om een ding belangrijk en dat is het klimaat. Met de snelheid waarmee de aarde nu opwarmt, is het enorme eiland straks een van de aangenamere locaties om te leven. Gecombineerd met de zeldzame grondstoffen die het land rijk is – en welke door klimaatverandering makkelijker zullen kunnen worden gewonnen – maakt dit Groenland tot een heuse witte parel. Met de 'mineralendeal' tussen de VS en Oekraïne (mei 2025)90 reeds op zak, en de olievoorraden van Venezuela in de 'ton', lijkt nu de tijd rijp voor de Groenland deal.89 De vraag is of Trump zich veilig genoeg voelt om het voorwendsel van nationale veiligheid als ijsbreker in te zetten. De afgelopen 80 jaar was de Verenigde Staten meestal een stabiliserende kracht voor haar partners. Die zekerheid lijkt nu weg.92 Extern zou de EU, als strategische NAVO partner, nu een duidelijke grens kunnen trekken. Intern, kan alleen de Senaat misschien het tij nog keren.93
En Trump? Die trok de VS op 7 januari terug uit tientallen internationale organisaties, waaronder veel op het gebied van klimaatverandering.